Maher Smadi staat op uit zijn stoel: 'Mijn zoon is geen terrorist! Amerika heeft Hosam in de val gelokt! Hij slaat met zijn vlakke hand op tafel. Het geluid verdwijnt in de kale huiskamer. Op de grond liggen tapijten, in de hoek staan matjes om op te bidden. Smadi wijst naar het stukje muur waarop een smoezelig printje is geplakt. Een foto van Hosam in Amerika. 'Toen ik hem naar de VS stuurde, maakte ik de grootste fout uit mijn leven.'
De BBC, 25 september: 'In Dallas Texas, the FBI arrested a 19-year-old Jordanian man who they say was attempting to blow up a skyscraper in the city. Hosam Maher Husein Smadi has been charged with attempting to use a weapon of mass destruction.' De New York Times vult aan: 'He didn't want to wear earplugs. Apparently, he wanted to enjoy the blast.'
In Ashloun, een klein dorp op ongeveer een uur van de Jordaanse hoofdstad Amman, kunnen ze het nieuws - dat elke internationale nieuwszender haalde - nog steeds maar moeilijk geloven. Ashloun houdt vast aan haar tradities. Vrouwen dragen een hoofddoek of niqaab, de mannen bepalen het straatbeeld. Groente en fruit koop je er langs de weg. Het dorp heeft twee basisscholen waar jongens en meisjes in blauwe en groene uniformpjes naar toe gaan. 'Ik wilde het beste voor mijn kinderen', vertelt Maher Smadi. 'Daarom stuurde ik Hosam en zijn broer Hussein, en later ook zijn zusjes, niet naar de islamitische maar naar de Baptistische basisschool. Daar krijgen de kinderen al vanaf jonge leeftijd les in Engels en Frans.'
Behalve om het goede taalonderwijs, staat Hosams oude basisschool bekend om haar godsdienstlessen. De kinderen leren er over Kerst, Pasen en Hemelvaart; de Baptisten zijn tenslotte protestanten. 'De kwaliteit van het onderwijs vind ik belangrijker dan het geloof,' legt vader Smadi uit. 'Bovendien was Hosam toch niet geïnteresseerd in de islam.'
Tijdens ons bezoek aan het schooltje voetbalt een groepje jongens op het schoolplein. Hier moet Hosam ook gespeeld hebben, maar niemand wil daarover praten. Nadat we ontdekken dat elke leraar aan acuut geheugenverlies lijdt als het over Hosam gaat, wijst het schoolhoofd ons de deur. 'We hebben u niets te zeggen.' Het hek gaat met een zachte klap dicht, een conciërge draait meteen de sleutel om.
In het laatste jaar dat Hosam doorbrengt op de basisschool scheiden zijn ouders - een ongebruikelijke situatie in het conservatieve Ashloun. 'Hosam zorgde toen voor mama en voor ons', vertelt Reem, het oudste zusje van de gevangene. 'Hij was altijd lief. En hij ging nooit naar de moskee.'
Maar een paar jaar na de scheiding gaat het fout: moeder Smadi krijgt kanker. Als Hosam 14 is overlijdt ze. 'We hadden het er allemaal moeilijk mee', zegt Reem, 'maar Hosam had de meeste pijn.' De problemen beginnen al in het ziekenhuis waar zijn moeder sterft, vertelt zijn vader. 'Toen zijn moeder overleed en de hartlongmachine dus stopte en begon te piepen, sloeg Hosam een raam in. Hij gooide met een stoel. Compleet over de rooie. Uiteindelijk moest hij afgevoerd worden door bewakers van het ziekenhuis. Die hebben hem uiteindelijk ook gekalmeerd.'
Maandenlang valt hij van de ene depressie in de andere, tot zijn familie besluit hem - waarschijnlijk met financiële hulp van de stam - naar Amerika te sturen voor behandeling. 'Ik dacht dat ze hem in Amerika beter konden helpen, omdat de zorg daar beter is', verzucht vader Smadi. 'Bovendien kon Hosam weer een nieuwe start maken op een Amerikaanse highschool. Dacht ik.'
Hosam vertrekt begin 2006, ruim een jaar na het overlijden van zijn moeder, naar de Verenigde Staten. Hij reist samen met een vriend van de familie en settelt zich in Santa Clara, California om daar leerling te worden op een openbare middelbare school. Eind 2007 maakt ook broer Hoessein de oversteek, maar drie maanden daarna verdwijnt Hosam plotseling. 'Niemand wist waar hij was', zegt vader.
Hij blijkt naar Italy te zijn verhuisd, een plaatsje in de buurt van Dallas, Texas. Om geld te verdienen, zegt zijn vader. 'Hij liet zijn broer achter zonder hem in te lichten. Hosam wist niet wat hij deed. Hij is ook nog maar een kind.'
In Italy woont en werkt Hosam illegaal, want zijn studentenvisum is verlopen. Hij hoopt op een green card, een Amerikaanse verblijfsvergunning, en die kans neemt toe doordat hij trouwt met zijn vriendin Rosalinda Duron. Hosam leerde haar kennen via zijn werk bij de Texas Best Smokehouse Travel Stop, een restaurant annex pompstation. Zijn collega's noemen Smadi een 'aardige jongen' die soms wat 'op zichzelf was'. Maar hij was een 'goede collega'. Rosalinda herinnert haar man zich als 'een lieve jongen met het hart op de juiste plek'.
Hosam, of Sam, zoals zijn vrienden hem inmiddels noemen, wordt actief op internetfora. 'Hosam googlede alles', zegt zusje Reem. 'Toen onze moeder ziek was ging hij op internet op zoek naar een medicijn.'
In Amerika bezoekt hij iets minder vriendelijke websites: de FBI komt Hosam op het spoor via een forum waar moslimextremisten ideeën uitwisselen. Volgens een undercoveragent valt Hosam op omdat hij 'zijn bedreigingen gemakkelijk om zou kunnen zetten in daden'. De undercoveragent, ook wel FBI UCE1 genoemd, besluit contact te leggen met Hosam. De agent spreekt zeker tien keer met hem, en Smadi is, zo staat in het rapport, altijd duidelijk over zijn bedoelingen. Hij doet uitspraken als 'ik wil als soldaat in dienst van Osama Bin Laden en Al-Qaeda de gewelddadige jihad uitdragen.'
En daardoor verandert Hosam van een actieve subscriber in een 'legitieme bedreiging'. Hij wordt voorgesteld aan een tweede undercoveragent. Agent FBI UCE2 doet zich voor als een senior member van een Al-Qaeda-cel. Omdat Hosams verlangen naar de gewelddadige jihad niet lijkt te temperen, gaat de FBI over tot actie. Voor de laatste keer wordt hij voorgesteld aan een agent. Undercoveragent FBI UCE3 vertelt Hosam dat hij de uitvoerende kracht en rechterhand van agent UCE2 is. Van begin januari tot eind september hebben de agenten meer dan 65 keer contact met Hosam.
Senior member FBI UCE2 probeert Smadi nog van gedachten te laten veranderen. Op 4 april vraagt hij of Hosam niet bang is of twijfelt. 'Als je weigert dan begrijp ik dat. Niet iedereen is geschikt voor de jihad.' Maar Hosam hapt niet. Later vertelt hij de undercoveragenten zelfs dat hij speciaal naar Amerika is gekomen voor de jihad. 'Het is weer tijd voor een aanval met de omvang van die op 11 september 2001.'
Maar waar deze keer? Dallas Airport wordt als eerste genoemd, maar dat is te goed beveiligd. Daarom stelt Hosam voor naar Fountain Place uit te wijken. Fountain Place is een wolkenkrabber met ruim 60 verdiepingen in het centrum van Dallas. Bovendien zitten er vijf banken en een hotel in het gebouw. Precies goed.
Op 26 augustus ontmoeten UCE3 en Hosam Smadi elkaar in een hotel. De plannen worden nog een laatste keer doorgenomen. Omdat Hosam geen aanval wil plegen tijdens de ramadan, wordt alles uitgesteld tot donderdag 24 september. De agent stelt voor een autobom te gebruiken, want dat zorgt voor het beste effect. Hosam moet de auto precies in het midden van de parkeergarage van Fountain Palace parkeren. Hosam verheugt zich op de operatie. 'Wanneer de bom ontploft zal het gebouw instorten. Miljoenen mensen verliezen hun werk, hun geld... Vergeet het psychologische effect ook niet. En ons plezier natuurlijk, dat schuilt in het succes van deze operatie', zegt hij volgens het FBI-rapport.
Dan is het 24 september. Hosam Smadi rijdt in zijn eigen auto naar Dallas, een ritje van 50 kilometer. In Dallas ontmoet hij UCE3. Samen halen ze de bom op. Smadi inspecteert hem, waarna de undercoveragent de bom onder een Ford Explorer plaatst. Even later parkeert Hosam de auto zoals afgesproken in de parkeergarage onderin Fountain Palace. Hij stapt uit, loopt het gebouw uit, richting de auto van zijn compagnon. Ze rijden een paar blokken van Fountain Palace vandaan. Dan belt Hosam de mobiele telefoon die als ontsteker werkt voor de bom. Althans, dat denkt hij. In werkelijkheid belt hij een telefoon die in het bezit is van de politie, en geeft hij zelf het startsein voor zijn arrestatie.
Het is groot nieuws, in Amerika en daarbuiten. FBI-woordvoerder Robert E. Casey noemt de arrestatie 'een bewijs van de inzet van de Verenigde Staten van Amerika in de nog altijd voortdurende strijd tegen terreur'. Hosams advocaten, Peter Fleury en Richard Anderson, claimen dat Smadi in de val gelokt is. Met een lokbom en manipulatie zou de FBI Smadi hebben geofferd voor de gemoedsrust van het volk. De Jordaanse Al-Qaeda-expert Fuad Hussein is het daarmee eens. 'De Amerikaanse overheid heeft Smadi nodig als bewijs voor een actief anti-terreurbeleid. Hij kan niet eens een nepbom van een echte bom kan onderscheiden. Dat staat niet goed op de cv van een terrorist. Bovendien had hij in Jordanie geen strafblad. Ik kan hem met geen enkel misdrijf in verband brengen. Volgens mij zagen we de werkelijke Hosam in de rechtzaal: een bange, naïeve jongen.'
In Ashloun verschuift Maher Smadi in zijn stoel. 'Ik weet niet waar het is misgegaan. Ik weet alleen dat mijn zoon geen terrorist is.' Hoe dan ook: Hosam Smadi draagt inmiddels een oranje overall en zit zijn voorlopige hechtenis uit in Seagonville, een gevangenis in de buurt van Dallas. Zijn vrouw Rosalinde wil scheiden. 'Misschien was Sam toch niet de man die ik dacht dat hij was.'
